Sztuka, której synonimem są problemy. Jak wykonywać tłumaczenia neologizmów?

Spośród wszystkich dostępnych formatów przełożeń tekstów w formie pisemnej i ustnej, najrzadziej spotyka się tłumaczenia neologizmów. Ich znaczenie jednak jest o tyle istotne, że bez dokonywana tego typu translacji każdy język byłby uboższy.

Neologizmem jest nowy wyraz lub zwrot, który powstał przy użyciu słów w danym języku. Przy jego pomocy najczęściej opisuje się zdarzenia, miejsca lub przedmioty, które do tej pory nie były nazwane, a także zjawiska czy uczucia w dziełach literackich. Niekiedy stosuje się je w celu uniknięcia konieczności zapożyczeń z języków obcych, co spotyka się z reguły w miejscach, w których występuje relatywnie duża liczba osób przeciwnych tego typu uzupełnieniom mowy.

Czym zatem są tłumaczenia neologizmów? Bazując na powyższej definicji, jest to prostu przełożenie nowego wyrazu czy zwrotu z jednego języka na drugi. Aby mogło ono uzyskać międzynarodowy i zrozumiały wymiar, stosuje się translację, choć rzecz jasna nie jest ona najłatwiejszą sztuką.

Występowanie tłumaczeń neologizmów

Z uwagi na charakter i poziom trudności, niewielu tłumaczy podejmuje się przełożenia neologizmów na dany język. Każdy z nas zna przykłady takich zwrotów i wystarczy samemu zastanowić się nad tym, jak one by brzmiały w języku angielskim, niemieckim czy hiszpańskim.

Nic więc dziwnego, że dokonanie pełnego i jak najdokładniejszego tłumaczenia neologizmów w niektórych przypadkach może być niemożliwe. W większości języków funkcjonują związki wyrazów z tradycją, kulturą, położeniem geograficznym i innymi czynnikami, które mogą być niezrozumiałe dla osób z innych krajów. Z tego powodu tłumacz zawsze stoi przed niezwykle ciężkim zadaniem, kiedy przychodzi mi dokonać takiego przełożenia.

Gdzie najczęściej spotyka się neologizmy?

Tłumaczenia neologizmów dotyczyć mogą praktycznie każdej dziedziny. W największej ilości przypadków dotyczą one jednak takich sfer, jak:

  • Medycyna, technika (nazwy leków, placówek medycznych, urządzeń);

  • Ekonomia, bankowość, finanse (nazwy operacji, definicje);

  • Mowa potoczna (używana przez każdego człowieka);

  • Subkultury (hipisi, goci, skinheadzi, hipsterzy).

Przykłady tłumaczeń neologizmów:

  • Whoomping Willow – Wierzba bijąca

  • Dobby – Zgredek

  • The Knight Bus – Błędny rycerz

  • Crookshanks – Krzywołap

  • Butterbeer – Piwo kremowe

  • The Burrow – Nora

Jak przygotowywać się do tłumaczeń neologizmów?

Tłumacz, który chciałby włączyć do pakietu oferowanych przez siebie usług tłumaczenia nowych zwrotów, powinien poszerzać swoją wiedzę na temat danych subkultur i w możliwie jak największym stopniu z dziedzin medycyny, techniki czy finansów. Dzięki temu można zyskać pełniejszy obraz zagadnień, jakie mogą zostać wykorzystane na potrzeby neologizmu.

Kolejną, najbardziej tradycyjną metodą przygotowania jest kontakt z innymi ludźmi, posługującymi się językiem obcym. Kiedy tłumacz usłyszy nieznane dla niego do tej pory słowo lub zwrot, najprościej jest po prostu poprosić obcokrajowca, aby wytłumaczył co ono oznacza. Niezbędna jest także znajomość, ale i umiejętność dostrzegania ukrytego sensu w całym zdaniu, w którym użyty został neologizm. Dzięki temu, drogą dedukcji samemu można wywnioskować, co dane słowo może oznaczać.

Tłumaczenia neologizmów z uwagi na swój poziom trudności nie są najchętniej wybieraną formą przez tłumaczy, co jednak nie oznacza, że absolutnie porzuconą. Osoby, które decydują się na taki rodzaj przełożeń powinny odznaczać się zestawem wszystkich niezbędnych cech i umiejętności, które pozwolą im w jak najpełniejszym stopniu przełożyć tego typu zwroty na daną mowę.